Duygusal Zeka
Zeka dediğimiz şey; düşünme, akıl yürütme, kavrama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin bütünü.
Başka bir tanımla zeka; soyutlama yapabilme, öğrenme ve yeni durumlara uyma yeteneklerinin toplamı.
İnsan dünya üstünde bildiğimiz tartışmasız en zeki varlık, çünkü bu yarışmadaki rakiplerinden açık ara daha aciz olmasına rağmen, akıl yürütme ve uyum yeteneği sayesinde dünyayı o domine ediyor.
Zeka tüm insanlara eşit dağıtılmış bir şey değil ayrıca tek tip de değil. IQ diye bildiğimiz analitik zeka onun sadece bir türü. Maalesef en çok önemseneni. Niye mi maalesef diyorum. Aslında IQ’da bir sorun yok. Ancak ona verilen değer, maalesef diğer zeka türlerinin kıymetini gölgeleyebiliyor.
1983 yılında Horvard Üniversitesinden Psikolog Howard Gardner tarafından ortaya konmuş bir kuram var. Çoklu Zeka Kuramı. Kuramın orjinaline göre birbirinden farklı 7 zeka türü var.
- Sözlü / Dilsel Zeka
- Mantıksal / Matematiksel Zeka
- Görsel / Uzamsal Zeka
- Bedensel / Kinestetik Zeka
- Müzikal Zeka
- İçsel Zeka
- Sosyal Zeka
Hatta konuya sonradan katılan 3 tür daha var
- Doğasal Zeka
- Varoluşsal Zeka
- Ahlaki Zeka
Kuram çokça tartışma da yaratmış olmakla birlikte zeka kavramına daha geniş bir perspektif getirdiği için çok kıymetli. Biz belki akademik hayatta sadece Mantıksal ve Sözsel zekayı ölçüyor, ödüllendiriyor, onlara yatırım yapıyor olabiliriz. Ancak sonra başlayan hayat daha adil. Şimdi lütfen çevrenizdeki örnekleri bir düşünür müsünüz: Okul başarısı hayat başarısı ile her zaman paralel olmuyor değil mi? Yani tek başına IQ bir yere kadar.
O zaman ne yapmak lazım? ne öneriyorsun? diye sorulur şimdi.
En az IQ kadar bazen ondan daha önemli bir zeka kombinasyonu var ki adı: “Duygusal Zeka”
Peki Duygusal Zeka Nedir?
Temel tanımı yapmak için onu 4 bileşene ayırmak gerekiyor:
- Kendi Duygularının Farkındalığı
- Duygularını Yönetebilmek
- Başkalarının Duygularının Farkındalığı
- İlişkileri Yönetebilmek
Gardner’ın Çoklu Zeka Kuramından devam etmek istenirse İçsel ve Sosyal Zeka türlerinin bir bileşkesi de denilebilir.
İnsanı insan yapan duyguların farkında olmak. Kendi duygularını yönetebilmek. Başkalarıyla olan ilişkilerini onların duygularının da farkındalığı ile yönetebilmek.
İnsanın kendini yönetebilmesi, üstüne başkaları ile iletişimi, uyumu ve iş birliği yapabilmesi hep ona bağlı. Duygusal zekanın “hayat başarısının” arkasındaki en önemli güç olduğu rahatlıkla söylenebilir.
Ve yine konunun en güzel tarafıysa, IQ’nun aksine EQ yani duygusal zekanın gelişime çok açık olması.